به گزارش خبرگزاری مهر، محمد رسولی، تاریخدان و شاهنامه‌شناس نواندیش، با اشاره به ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده شاهنامه، این اثر را فراتر از یک حماسه ادبی دانست و گفت: در لایه‌های مختلف آن می‌توان روایت‌هایی درباره پزشکی، نجوم، فناوری و دیگر حوزه‌های دانش یافت، مطالبی که به گفته او، با مطالعه دقیق‌تر می‌تواند زمینه تحقیقات تازه درباره دانش انسان در دوره‌های کهن را فراهم کند.
او یکی از نمونه‌های قابل تأمل را روایت تخت جمشید دانست و با اشاره به این ابیات فردوسی، که چون خواستی دیو برداشتی / ز هامون به گردون برافراشتی، بیان داشت: استفاده از واژه «هامون» به معنای دشت صاف و هموار، در کنار توصیف تخت در آسمان با تعبیر، چو خورشید تابان، پرسشی جدی ایجاد می‌کند: آیا این توصیف می‌تواند بازتابی بسیار کهن از یک وسیله پرنده باشد که برای برخاستن به سطحی هموار نیاز داشته و در هنگام پرواز نیز نورانی بوده است؟
رسولی همچنین به جایگاه دیو، در روایت‌های شاهنامه اشاره کرد و گفت: برخلاف برداشت امروزی، در برخی روایت‌های کهن می‌توان دیوها را با دانش و مهارت‌های ویژه مرتبط دانست، چنان‌که در داستان تهمورث، آموزش خط و نوشتن به این گروه نسبت داده شده است. او معتقد است کنار هم گذاشتن چنین جزئیاتی می‌تواند امکان بازخوانی برخی روایت‌های شاهنامه از منظر تاریخ علم و فناوری را فراهم کند.
این شاهنامه‌پژوه در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تولید برف مصنوعی در تابستان پرداخت و افزود: در شاهنامه روایتی وجود دارد که در میانه تیرماه و اوج گرمای تابستان، برف و سرمای شدید ایجاد می‌شود. به گفته رسولی، چنین روایتی، در صورت بررسی دقیق منابع و زمینه تاریخی آن، می‌تواند پرسش‌هایی درباره میزان شناخت و توانایی انسان در دوره‌های بسیار دور تاریخ ایجاد کند.
روایت زایمان رودابه و نقش سیمرغ، پیشرفت‌های پزشکی در دوران جمشید، مباحث نجومی داستان کیکاووس و ماجرای گستهم نیز از دیگر نمونه‌هایی بود که رسولی به آنها پرداخت. او درباره داستان گستهم، تفسیری را مطرح کرد که بر اساس آن می‌توان نشانه‌هایی از آشنایی با پرتوهای آلفا و بتا و نوعی پرتودرمانی را در این روایت جست‌وجو کرد؛ برداشتی که به گفته او، نیازمند بررسی‌های دقیق و میان‌رشته‌ای در حوزه‌های شاهنامه‌شناسی، تاریخ علم و پزشکی است.
رسولی در پایان با طرح این احتمال که تمدن‌هایی ناشناخته در دوره‌های بسیار دور تاریخ وجود داشته و سپس از میان رفته باشند، گفت: ممکن است بخشی از دانش و خاطرات چنین تمدن‌هایی در روایت‌های کهن باقی مانده و در گذر زمان به متون مختلف و از جمله به شاهنامه ی حکیم فردوسی راه یافته باشد. او تأکید کرد که همین روایت‌ها می‌توانند سرآغاز تحقیقات باشند، رویکردی که او طی سال‌های اخیر در قالب «نگاهی نو به شاهنامه» دنبال کرده است.
نظر شما